İnternet ve Blockchain 3/4: İnternet ve Blockchain ile ortaya çıkan yeni kavramlar, değerleme yöntemleri ve zamanlama

Yazar Kasım 21, 2019 Blockchain, Nedir
internet ve blokchain

Gelişen teknolojiler, daha önce mümkün veya pratik olmayan yeni kavram ve iş modellerini ortaya çıkarır. Bunların kabul görmesi zaman alır ve yeni değerleme yöntemleri gerektirir. İnternet devriminin bize gösterdiği gibi, bu yeni kavram ve modellerin gelişmekte olan pazarlarda başarılı olması için zamanlama oldukça önemlidir.

Internet ile ortaya çıkan yeni kavramlar; Gerçek zamanlı bilgi, Anlık mesajlaşma, Dijital reklamcılık, Sosyal medya, Akış, E-ticaret, Sınırsız seçenek, Arama motoru gibi terimler olurken, Blockchain ile kripto para, Coin kayıt defteri (TCR), Merkezi olmayan özerk kuruluş (DAO), Merkezi olmayan finansal sistem (DeFİ), Hizmet coinleri, Değişmezlik, Dijital kıtlık gibi örneklerini çoğaltabileceğimiz yeni kavramlar ile tanıştık.

Yeni kavramların ortaya çıkışı

Yeni teknolojiler, yeni pazarların ortaya çıkmasına izin vererek yeni kavramlar ve iş modelleri oluşturma potansiyeline sahip. Örneğin, internet sınırsız seçenek (dünyanın her yerinden tüm kitapları satan bir kitapçı-Amazon) veya anında memnuniyet kavramı (herhangi bir film) gibi yeni kavramların ortaya çıkmasına izin verdi. Ve bu yeni modelleri kullanılabilir kıldı. Amazon veya Netflix gibi şirketler, tüketicilerin beklentilerinin değiştiğini ve bu yeni talepleri karşılamak için modellerini değiştirmeye odaklanmak zorunda olduklarını anladı. Bugünlerde kavramların çoğunu benimsememize rağmen, bu kavramların genel olarak bir fikir olarak ortaya çıktı. Zaman içinde test edilip kanıtlanması ise zaman aldı. Örneğin, İnternetin ilk çıktığı zamanlar, Jeff Bezos “Her şey Mağaza” fikrini baştan beri aklına getirmeye başlamıştı. Ama ilk zamanlar için çok meşakkatli olduğunu düşündü ve “E-ticaret” iş modelini doğrulamak için kitapların satış kavramını kanıtlamaya odaklanmayı seçti. Kitaplar, alıcıların ne alacağını bildiği ve nispeten yüksek marja sahip oldukları bir metaya benzer oldukları için seçildi. Jeff Bezos, “E-ticaretin” kitaplarla uygulanabilir bir iş modeli olabileceğini kanıtladığında, Amazon hızla diğer sektörlere doğru genişledi. (Everything Store)

Blockchain alanında CryptoKitties ile 2017 yılının sonuna doğru ortaya çıkan yeni etkileyici kavram, blok zincir üzerinde dijital kedilere sahip olmanızı sağlayan “dijital kıtlık” idi. Dijital bir varlığa sahip olmak, varlık zincirlemesinden önce uygun bir fikir değildi ve geleneksel eğlence endüstrisinin son 30 yıl boyunca uyguladığı iş modellerini değiştirmeye zorlayan önemli bir noktaydı. İnternet öncesi dönemde, eğlence endüstrisinin büyük ölçüde CD, kaset, plak ve DVD gibi fiziksel ürünlerin satışına bağlı bir iş modeli vardı. İnternet’in ortaya çıkmasıyla birlikte MP3 ve MP4 gibi yeni tip dosyalar ve korsanlık gelişti ayrıca dosyalar ücretsiz çevrimiçi olarak serbest kaldı. Dijital telif hakkı koruması ve dosya sahipliği aracı eksikliği, geleneksel eğlence endüstrisini Blockbuster, Netflix ve Spotify gibi servislerle bugün bildiğimiz deneyim odaklı bir modele geçmeye zorladı. Blockchain teknolojisi 10 yıl önce ortaya çıksa, belki de bugün dijital medyayı tüketme biçimimiz farklı olurdu. Bu kavramlar şu anda birçok heyecan verici proje tarafından araştırılıyor ve test edilip kabul gördüğü zaman dünyadaki değerlerini kanıtlamış olacak.

Ortaya çıkan yeni değerleme yöntemleri

Yeni iş modellerinin uygulanabilirliği başlangıçta her zaman net değil. İnternetin ilk zamanlarında, birçok şirket bir “ödeme duvarı” iş modeliyle başladı, sonra çalıştığını kanıtladığı için yavaş yavaş bir reklam modeline geçti. Dijital reklamcılık iş modeli Wired tarafından keşfedildi ve popülerleştirildi. 94 yılında, Wired, geleneksel reklam modelini dergilerinden, daha önce internette hiç denenmemiş olan yeni çevrimiçi dergilerine (Hotwired) kopyaladı.

İlginç bir şekilde, ilk web döneminde insanların sadece diğer sayfaları araştırmak için reklam afişlerine tıklamaktan bile zevk aldığı web siteleri vardı. Bu yeni iş modelinin kayda değer bir gelir elde ettiği kanıtlandıktan sonra, birçok şirket bu yolu izledi. Özellikle Yahoo gibi daha önce de para kazanma yollarını bulmak için mücadele eden arama motorları başta geliyordu. Bununla birlikte 25 yılda, dijital reklam pazarının büyüklüğü dünya çapında fazlaca yükseldi.

Kripto para fiyatını değerlendirmek için, kripto varlık işlem faaliyetinin dolar değerini ağ değerine göre ölçen veya işlem değerine ilişkin ağ değeri (NVT) oranı gibi yeni değerleme yöntemleri ortaya çıktı. Bitcoin işlemlerinden harcanan çıktıyı zaman içinde fiyatla ilişkilendiren UTXO Analizi; ayı ve boğa piyasası döngüleri sırasında Bitcoin’in değerini açıklamak için yeni çerçeveler ortaya koyan ilginç yollardan biri oldu. Ancak, protokol coinlerinin değerini belirlemek için doğru yolun ne olduğu konusunda hala birçok soru var. Değer, blok zincirin üstüne inşa edilen dApps sayısına ve ilgili kullanıcı tabanına mı dayanmalıdır? Yoksa sağladıkları toplam hesaplama kaynaklarına mı dayanmalıdır? Genel olarak, hala blok zincir devriminin ilk döngüsünde olduğumuz için, Blokchain’lerin, dApp’ların ve kripto paraların değerini saptamak için standart bir çerçeve bulunmuyor.

Blokchain adaptasyonu için zamanlamanın önemi

İnternet çağındaki büyük uygulamaların nasıl ortaya çıktığına bakıldığında yeni teknolojilerin öncüleri, nadiren segmentlerine hâkim olacak kadar uzun süre hayatta kalanlardı. Teknoloji dünyasında, yeni bir fikrin nihai başarısı zamanlamaya bağlıdır. İlk Internet tarayıcısı Mosaic’in başarısına yol açan, harekete geçme zamanlamasıydı. 80’lerde, teknoloji inşa etmek üzere yeterli miktarda federal fon alan yalnızca dört üniversite (Süper Bilgisayarlar 25 milyon dolara mal oluyordu) NSFNET’i yani temelde internet’i geliştiriyorlardı. Marc Andreessen ve araştırma yapan diğer çocuklar, ayrılmadan hemen önce NCSA, hızlı bilgisayarlar ve internet bağlantılarının, Web dalgasını yakalamak için mükemmel bir şekilde konumlandırılmasını sağlamıştı.

Büyük gibi görünen harika fikirler bile vaatlerini yerine getirme konusunda başarısız olabilir. Çünkü temeldeki teknoloji veya altyapı, henüz kabul edilmesini ve uygulanabilirliğini destekleyecek kadar olgun değiller. Gerçek sosyal medya akıllı telefon devrimi ile mi başlamadı? Bazıları sosyal medyanın nihayetinde ana akım haline geldiğini, çünkü akıllı telefonların aynı anda ana akımda olduklarını ve her ikisinin de doğru zamanda birbirini tamamladığını savunuyorlardı. Blockchain alanında, dApps’ların ana akım kullanımı, bazı kullanım durumlarının uygulanabilirliği ve ölçeklenebilirliğine izin verebilecek teknolojinin ve altyapının olgunluğuna çok bağlı olacak. Bazı fikirler önümüzdeki birkaç yıl içinde uygulanabilir ve pratik olabilir. Bazıları ise bunu 5-10 yıl gibi bir zaman zarfında yakalayabilir.

Sonuç olarak, yeni ortaya çıkan teknolojiler yeni kavramların ve iş modellerinin ortaya çıkmasına izin verir ve önceki metodolojiler uygulanabilir olmayabileceğinden bunları yeni değerleme açısından değerlendirmek önemlidir. Bu yeni kavramların birçoğunun onaylanması zaman alıyor ve adaptasyonları aslında zamanlamaya bağlı gibi gözüküyor.

Yorum Yazın