Kripto paralar ilk kez piyasaya çıktığında, gizlilik ve mahremiyet ana çekincelerinden bazılarıydı. Ancak piyasa geliştikçe kripto para kullanıcılarının gizliliği, bozulmaya devam etti. Birçok yönden açık defterler finansal sistemin en şeffaf ödeme geçmişini sunduğundan Bitcoin işlemleri anonimliğini kaybetme başladı. Kripto cüzdanlarına doğrudan ekli olan resmi adlar olmamasına rağmen, kullanıcıların gizliliklerini sağlamak için atması gereken birçok adım bulunuyor.

Bu yüzden alternatif olarak farklı bir kripto para sınıfı olan “gizlilik odaklı kripto paralar” oluştu. Bitcoin ve diğer kripto paralardan nasıl farklı olduklarını gelin birlikte inceleyelim.

Adından da anlaşılacağı gibi kullanıcılarının gizliliğini ve anonimliğini sağlayan bu tür kripto paralar, en basit ifadeyle mahremiyet sağlar. Aslında Bitcoin gibi kripto para birimleriyle aynı Blockchain teknolojisine sahipler ancak işlemler hakkındaki bilgileri nasıl ele aldığı ve bazı bilgileri gizlemekte bir adım öteye geçerler. Örneğin; Bitcoin işlemlerinin tümü, Ahmet’in adresinin Mehmet’in adresine X kadar BTC miktarını gönderdiğini gösteren açık bir deftere kaydedilir. Cüzdan adreslerine isim eklenmemiş olsa bile özellikle kayıtlı bir borsaya sahip olan işletmelerin tasfiye edilmesi söz konusu olduğunda insanlarla adresleri arasında bağlantı kurmak çok zor değildir. Buna karşın gizlilik odaklı coinler çeşitli işlemlerde göndericiler ve alıcılar hakkında bilgileri gizlemektedir.

Hükümetler gizlilik odaklı kripto paralara nasıl bakıyor?

Gizliliğe dayalı kripto para birimlerinin doğası göz önüne alındığında birçok devlet kurumunun dikkatini çekmeleri şaşırtıcı değil. Yetkililer, gizlilik odaklı coinlerin kara para aklama ve yasadışı işlemleri daha kolay hale getirme potansiyelini göz önünde bulundurarak bu risklere karşı korunmak için daha fazla düzenleme yapılması olasılığını öngörüyorlar. Geçmişte kötü aktörlerin emellerine alet edildiği doğru olsa da konunun bir başka yüzü daha var.

Yapılan araştırmalarda kripto para birimlerine dayalı yasadışı faaliyetlerin yaklaşık yüzde 75’i gizlilik odaklı coinler değil, Bitcoin kullanılarak yapıldığını ortaya koyuyor. Öyle ki, gizlilik ve anonimlik odaklı coin savunucuları, bu kripto paraların nakit paranın dijital eşdeğerinden başka bir şey olmadığını savunuyorlar. Nakit para gibi hiçbir kayıt yok ve kimin olduğu açık değil.

Gizlilikle ilgili kaygılar bir kenara bırakılsa bile gizlilik odaklı coinleri desteklemek için pratikte birçok çok neden var. Güvenlik belki de bunlardan en önemlisi. Açık bir defter, halka açık bir şekilde cüzdan adresleri arasında zenginlik seviyelerini gösterdiğinde ve bu adresler bireylere başarılı bir şekilde bağlandığında, kapital sahiplerinin sırtlarında büyük bir yük olur. Bu da teoride doğru gözükmüyor. Son olaylar tüm dünyada gerçekleşen kripto para soygunlarıyla bunun doğru olduğunu kanıtlamış durumda.

Alanındaki en büyük isimlerden bazılarına ve gizliliğin nasıl gerçekleştiğine bir bakacak olursak şu anda gizliliğe dayalı birçok coin olduğunu görürüz. Ancak Aşağıda bazılarına değineceğimiz piyasa sermayesine göre en büyük gizlilik odaklı coinler, özel işlemlerin sürdürülmesi için gerekli alt yapıya sahip gibi görünüyorlar.

Monero (XMR)

En çok bilinen gizlilik paralarından biri olan Monero, 2014 yılında Bytecoin’de gerçekleşen bir hard fork sonrası piyasaya çıktı. Hem gönderenin hem de alıcının adreslerinin defterde gizli tutulduğu bu sistemde bir kullanıcının Monero cüzdanının değerini görmenin bir yolu bulunmuyor.

Monero ağı, gizli adresler, halka imzaları ve halka gizli işlemlerini kullanarak kullanıcı gizliliğini korur. Ayrıca bu sistem “RingCT” olarak da bilinir. Gizli adresler her işlem için gönderen tarafından oluşturulan bir kerelik bir adresten oluşur. Halka imza, gönderenin adresini gizlemek için birden çok imza kullanan bir yöntemdir. RingCT ise bir işlemde kullanılan XMR miktarını gizleyen halka imzalarının geliştirilmiş bir sürümüdür.

Monero, benzersiz bir bölme mekanizması ile işlemlerin mahremiyetini daha da arttırır. Her işlem farklı tutarlara bölünür ve ayrı işlemlerin bir alt kümesi olarak gönderilir. Örneğin, 1000 XMR göndermek istiyorsanız, bu miktarın çeşitli ayrı miktarlara bölünmesi gerekir, örneğin her biri birer birer adreslerini alan 200 XMR + 150 XMR + 325 XMR + 275 XMR + 50 XMR şeklinde bölünür. Daha sonra, halka imzası yardımıyla, her ayrı işlem çeşitli tuzak işlemlerle birleştirilir ve böylece işlemin izlenmesi neredeyse imkânsız hale gelir.

Ayrıca Monero sahip olduğu harcama ve görüntüleme anahtarlarının yanı sıra alfanumerik harcama anahtarı ile yetkili bir kullanıcının hesap adına işlem yapmasına izin verir. Bu, işletmelerin vergiye tabi olduğunu bildirirken veya bir şirketin finansal rezervlerini denetlerken kullanışlı bir özelliktir.

Dash (DASH)

Dash, Monero’nun aksine yalnızca gizlilik amacı ile kullanılmamakta olup kullanıcılar için bir seçenek olarak işlemlerin gizliliğini korumaktadır. DASH, Bir Litecoin forku olarak piyasaya çıktı ve token sahipleri aracılığıyla yönetilen merkezi olmayan bir özerk organizasyon olarak çalışmalarını sürdürüyor.

Genel olarak konuşursak, adreslerin ve işlemlerin tümü genel Dash Blockchain üzerinde görüntülenebilir. Ancak, kullanıcılar işlemleri şaşırtmak için PrivateSend özelliğinden faydalanabilir. Dash’in modifiye edilmiş madencilik algoritması özel anonim işlemler için “CoinJoin” kullanır.

Dash, her zaman en az 1.000 DASH tokeni sahibi olanlar ve statik IP kullananlardan sistemdeki paraları alıp ağa gönderilen birden fazla parayla karıştırarak gizliliğe ve anonimliğe katkıda bulunur. Sonuç olarak, bir işlemin çeşitli girdi ve çıktılarını deşifre etmenin imkânsız hale geldiği ve böylece anonimliği artıran bir gruplandırılmış ödeme dizisi oluşur. Dash aynı zamanda madencileri ödüllendiriyor ve akıllı sözleşmelerin işlemlerini doğrulamak için de ücret öder.

Zcash (ZEC)

Zcash, Bitcoin’e bir alternatif olarak oluşturulurken gelişmiş gizlilik ve güvenliğe sahip olduğunu iddia ederek piyasaya çıktı. Monero’dan farklı olarak kullanımda özel işlem gerekmez. Bunun yerine kullanıcılar işlem ayrıntılarını gizlemek için gelişmiş gizlilik özelliğini kullanma ve işlemleri gizli tutmak için şeffaf bir cüzdan adresi veya “korumalı adres” kullanma seçeneğine sahiptir. Bunu başarmak için, Zcash, “Sıfır Bilgi Özlü İnteraktif Olmayan Bilgi Argümanı” ve sıfır bilgi güvenlik katmanına sahip olan zk-SNARK’ları kullanır.

Bu iki güvenlik mekanizması, mevcut blok zincir uygulamalarının yarı saydam işlemleri desteklemesine izin vererek kullanıcıların herhangi bir işlemle ilgili küçük bir veri kümesi göstermesini etkin bir şekilde sağlar. Bu, belirli zamanlarda ödemelerin yapıldığını doğrulamak için günlük uygulamalarda kullanılır. Ancak işlem toplamının yanı sıra her iki işlem yapan tarafın kişisel bilgileri de dâhil olmak üzere, işlemdeki kritik kullanıcı bilgilerini maskeler.

Zcash ayrıca JP Morgan, Parity ve StarkWare da dâhil olmak üzere birçok önde gelen finans kuruluşu ve Blockchain şirketi ile ortaklığa girerek dikkatleri üzerine çekmeyi başarmıştır.

Özetleyecek olursak, Gizlilik odaklı coinler dünya çapında tartışmalı ve karmaşık bir konu. Ancak sınırları yasadışı mal ve hizmetleri satan karanlık web pazarlarının dışına uzanıyor. Bazıları, bu özellikteki coinleri ahlaksız davranışlar için bir araç olarak görürken, bazı kesimler ise yasalara saygılı vatandaşların finansal ve kişisel gizliliğinin temel ilkesi olarak görüyorlar. Şahısların konuyla ilgili tutumundan bağımsız olarak piyasada aralarından seçim yapabileceğiniz çok daha fazla gizlilik odaklı coin bulunuyor.

UYARI: Bu makale bilgilendirme amacı ile yazılmıştır. Herhangi bir öneri veya tavsiye içermez. Lütfen yatırım kararı almadan önce kendi araştırmanızı yapınız. 

Yorum Yazın